Những điều cần biết sau điều trị bằng iốt phóng xạ

Sau điều trị bằng iốt phóng xạ, cơ thể vẫn còn phóng xạ nhỏ trong vài ngày. Bạn cần giữ khoảng cách với người khác, đặc biệt trẻ em và phụ nữ mang thai. Uống nhiều nước giúp thải phóng xạ nhanh hơn. Một số người có thể bị khô miệng hoặc thay đổi vị giác tạm thời. Hầu hết sẽ cần dùng hormone tuyến giáp sau này. Hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để an toàn.

Điều trị bằng iốt phóng xạ (I-131) là phương pháp phổ biến giúp tiêu diệt tế bào tuyến giáp hoạt động quá mức hoặc tế bào ung thư tuyến giáp còn sót lại sau phẫu thuật. Sau khi uống viên hoặc dung dịch chứa xạ, cơ thể cần thời gian để loại bỏ phần phóng xạ thừa qua nước tiểu, nước bọt và mồ hôi. Việc hiểu rõ các bước chăm sóc sau điều trị giúp giảm rủi ro cho bản thân và người xung quanh, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi.

Theo Cleveland Clinic, phần lớn phóng xạ được thải ra trong vài ngày đầu. Thời gian cách ly cụ thể phụ thuộc vào liều lượng và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa y học hạt nhân.

Biện pháp an toàn bức xạ và cách ly

Sau khi nhận liều iốt phóng xạ, bạn phát ra một lượng bức xạ nhỏ. Mục tiêu chính là hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt trẻ em dưới 16 tuổi và phụ nữ mang thai. Theo khuyến cáo của Bệnh viện Nội tiết Trung ương, thời gian cách ly thường từ 1 đến 3 tuần tùy liều điều trị.

• Giữ khoảng cách tối thiểu 2 mét khi tiếp xúc với người khác.
• Ngủ riêng giường, tốt nhất là phòng riêng trong những ngày đầu.
• Tránh ôm hôn, quan hệ tình dục hoặc tiếp xúc lâu dài trong thời gian bác sĩ chỉ định.
• Không sử dụng phương tiện công cộng nếu có thể, hạn chế đi xe chung đường dài.
• Dùng nhà vệ sinh riêng nếu có điều kiện; ngồi tiểu, xả nước 2–3 lần sau mỗi lần đi vệ sinh.

Bạn cũng nên rửa tay thường xuyên, tắm hàng ngày và giặt quần áo, khăn mặt, ga giường riêng trong tuần đầu. Tránh chuẩn bị thức ăn cho người khác bằng tay trần trong thời gian này. Những biện pháp này giúp giảm nguy cơ lây lan phóng xạ qua dịch cơ thể.

Tác dụng phụ có thể gặp sau điều trị

Hầu hết người bệnh dung nạp tốt với điều trị bằng iốt phóng xạ. Tuy nhiên, một số tác dụng phụ tạm thời có thể xuất hiện tùy theo liều lượng và tình trạng sức khỏe cá nhân. Theo MedlinePlus, các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Khô miệng hoặc sưng tuyến nước bọt do tuyến nước bọt hấp thu một phần iốt phóng xạ.
• Thay đổi vị giác hoặc khứu giác, thường cải thiện sau vài tuần.
• Đau hoặc sưng nhẹ vùng cổ, cảm giác như đau họng.
• Buồn nôn nhẹ hoặc khó chịu dạ dày trong vài ngày đầu.
• Khô mắt hoặc kích ứng mắt tạm thời.

Trong một số trường hợp, đặc biệt với liều cao hơn dùng cho ung thư tuyến giáp, triệu chứng có thể kéo dài hơn. Theo Mayo Clinic, khô miệng và thay đổi vị giác là những tác dụng phụ liên quan đến liều cao hơn. Hầu hết sẽ giảm dần theo thời gian. Nếu khô miệng kéo dài, bác sĩ có thể gợi ý nhai kẹo cao su không đường hoặc dùng nước bọt nhân tạo.

Một hậu quả phổ biến lâu dài là tuyến giáp hoạt động kém hơn, dẫn đến tình trạng suy giáp. Lúc này, cơ thể cần hormone thay thế suốt đời bằng thuốc levothyroxine. Đây không phải là biến chứng nghiêm trọng mà là kết quả mong đợi của điều trị, giúp kiểm soát hormone ổn định hơn so với tình trạng cường giáp trước đó.

Chế độ uống nước và dinh dưỡng sau điều trị

Uống nhiều nước trong giới hạn chịu đựng của cơ thể giúp thúc đẩy thải phóng xạ qua nước tiểu. Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến cáo tuân thủ chế độ ăn hạn chế iốt theo hướng dẫn của bác sĩ cả trước và sau điều trị trong thời gian ngắn. Việc này không có nghĩa là kiêng hoàn toàn mọi thực phẩm chứa chứa, mà chỉ tạm thời giảm các nguồn iốt cao như muối iod, hải sản, tảo biển theo chỉ định cụ thể.

Bạn có thể tiếp tục dùng thuốc điều trị các bệnh nền như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường theo đơn của bác sĩ. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều lượng. Nếu cảm thấy buồn nôn, hãy thông báo ngay để được hỗ trợ thuốc chống nôn phù hợp.

Theo dõi sức khỏe và tái khám

Sau điều trị, bác sĩ sẽ lên lịch kiểm tra định kỳ để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh hormone nếu cần. Các xét nghiệm chức năng tuyến giáp, bao gồm chỉ số TSH, FT4 và đôi khi thyroglobulin, thường được thực hiện theo kế hoạch cá nhân hóa. Theo NHS, hiệu quả đầy đủ của điều trị có thể mất vài tuần đến vài tháng mới thể hiện rõ.

Đối với người điều trị ung thư tuyến giáp, bác sĩ có thể chỉ định xạ hình toàn thân để kiểm tra tế bào còn sót lại. Việc tái khám đúng hẹn rất quan trọng để phát hiện sớm bất kỳ thay đổi nào và điều chỉnh liều hormone kịp thời. Bạn có thể tìm hiểu thêm về mối liên hệ giữa iốt và tuyến giáp để hiểu rõ hơn cơ chế hấp thu của cơ thể.

Nếu trước đó bạn từng mắc cường giáp, việc chuyển sang suy giáp sau điều trị là điều thường gặp và được kiểm soát tốt bằng thuốc. Bác sĩ sẽ hướng dẫn cách dùng và theo dõi để đạt mức hormone phù hợp với từng người.

Lưu ý về khả năng sinh sản và thai kỳ

Phụ nữ nên tránh mang thai ít nhất 6 đến 12 tháng sau điều trị. Nam giới nên trì hoãn việc có con trong khoảng 6 tháng. Đây là khuyến cáo chung nhằm đảm bảo an toàn cho thai nhi và sức khỏe sinh sản. Theo Cleveland Clinic và Bệnh viện Nội tiết Trung ương, thời gian cụ thể có thể thay đổi tùy liều lượng và đánh giá của bác sĩ.

Nếu đang cho con bú, bạn cần ngừng hoàn toàn trước khi điều trị theo hướng dẫn chuyên khoa. Không tự ý quyết định thời điểm mang thai hay cho con bú lại mà không hỏi ý kiến bác sĩ.

Khi nào cần liên hệ bác sĩ ngay?

Hầu hết triệu chứng sau điều trị đều nhẹ và tạm thời. Tuy nhiên, hãy liên hệ ngay với bác sĩ hoặc cơ sở y tế nếu xuất hiện khó thở, sưng cổ tăng nhanh, sốt cao, đau dữ dội hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên tình trạng tổng thể của bạn chứ không chỉ dựa vào một triệu chứng đơn lẻ.

Việc tuân thủ hướng dẫn cách ly, uống đủ nước và tái khám đúng lịch giúp phần lớn người bệnh phục hồi ổn định. Mỗi trường hợp có thể khác biệt, vì vậy thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo chung. Hãy luôn thảo luận trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa nội tiết hoặc y học hạt nhân để nhận được lời khuyên phù hợp nhất với sức khỏe của bạn.