Viêm tuyến giáp sau sinh: Nguyên nhân, triệu chứng và hồi phục

Viêm tuyến giáp sau sinh là tình trạng tuyến giáp bị viêm trong năm đầu sau khi sinh em bé. Tình trạng này thường làm hormone tuyến giáp tăng lên rồi giảm xuống. Hầu hết phụ nữ sẽ trở lại bình thường sau 12 đến 18 tháng. Một số người có thể cần theo dõi lâu hơn. Chỉ bác sĩ mới có thể giải thích và hướng dẫn phù hợp với sức khỏe của bạn.

Viêm tuyến giáp sau sinh (postpartum thyroiditis) xảy ra khi tuyến giáp bị viêm trong vòng một năm sau khi sinh, sảy thai hoặc phá thai. Tuyến giáp là tuyến hình bướm nằm ở phía trước cổ, chịu trách nhiệm sản xuất hormone điều hòa nhiều chức năng cơ thể như nhịp tim, năng lượng và trao đổi chất. Theo Cleveland Clinic, tình trạng này ảnh hưởng khoảng 5% đến 10% phụ nữ trong năm đầu sau sinh.

Nhiều người nhầm lẫn các triệu chứng với mệt mỏi thông thường sau sinh hoặc trầm cảm sau sinh. Việc hiểu rõ có thể giúp bạn nhận biết sớm và trao đổi với bác sĩ kịp thời. Tình trạng này thường liên quan đến phản ứng tự miễn, giống như một số bệnh tuyến giáp khác. Bạn có thể tìm hiểu thêm về bệnh tuyến giáp trong thai kỳ để có cái nhìn tổng quan hơn.

Nguyên nhân của viêm tuyến giáp sau sinh

Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Hầu hết chuyên gia cho rằng đây là một tình trạng tự miễn. Hệ miễn dịch tấn công nhầm vào tế bào tuyến giáp, khiến tuyến bị viêm và giải phóng hormone dự trữ. Phụ nữ có kháng thể chống tuyến giáp từ trước thường có nguy cơ cao hơn. Theo Johns Hopkins Medicine, tình trạng này rất giống với viêm tuyến giáp Hashimoto.

Trong thời kỳ mang thai, hệ miễn dịch thay đổi để bảo vệ thai nhi. Sau khi sinh, hệ miễn dịch trở lại trạng thái bình thường và có thể kích hoạt phản ứng với tuyến giáp ở những người có yếu tố sẵn có. Không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nặng. Việc kiểm tra kháng thể tuyến giáp có thể hữu ích trong một số trường hợp. Bạn có thể tham khảo thêm về kháng thể tuyến giáp để hiểu rõ hơn vai trò của chúng.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ

Không phải phụ nữ nào cũng gặp tình trạng này. Một số yếu tố có thể làm tăng khả năng xuất hiện:

• Đã từng bị viêm tuyến giáp sau sinh ở lần sinh trước
• Có đái tháo đường type 1 hoặc các bệnh tự miễn khác
• Tiền sử bản thân hoặc gia đình mắc bệnh tuyến giáp
• Có kháng thể chống tuyến giáp dương tính trước hoặc trong thai kỳ

Nếu bạn thuộc nhóm có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể đề nghị theo dõi chức năng tuyến giáp sau sinh. Việc này không có nghĩa là bạn chắc chắn sẽ bị bệnh.

Triệu chứng theo từng giai đoạn

Viêm tuyến giáp sau sinh thường diễn tiến qua các giai đoạn khác nhau. Không phải ai cũng trải qua đầy đủ các giai đoạn. Một số người chỉ có giai đoạn tăng hormone, một số chỉ có giai đoạn giảm hormone.

Giai đoạn đầu thường là cường giáp (hormone tăng cao hơn mức bình thường). Hormone dự trữ bị giải phóng ra máu. Triệu chứng có thể nhẹ hoặc không rõ ràng, bao gồm:

• Cảm thấy lo âu hoặc bồn chồn
• Tim đập nhanh hoặc hồi hộp
• Mệt mỏi nhưng khó ngủ
• Sụt cân không rõ lý do
• Dễ đổ mồ hôi hoặc không chịu được nóng

Giai đoạn này thường xuất hiện trong 1 đến 6 tháng sau sinh và kéo dài vài tuần đến vài tháng. Sau đó, nhiều người chuyển sang giai đoạn suy giáp (hormone thấp hơn mức bình thường). Tuyến giáp bị tổn thương tạm thời và sản xuất hormone ít đi. Triệu chứng có thể bao gồm:

• Mệt mỏi nhiều, thiếu năng lượng
• Tăng cân
• Táo bón
• Da khô, rụng tóc
• Cảm thấy lạnh hơn bình thường
• Tâm trạng buồn hoặc dễ cáu

Theo NIDDK, giai đoạn suy giáp thường xuất hiện khoảng 4 đến 8 tháng sau sinh và có thể kéo dài đến một năm. Các triệu chứng đôi khi bị nhầm với mệt mỏi chăm con hoặc thay đổi tâm trạng sau sinh. Nếu bạn đang tìm hiểu về cường giáp hoặc suy giáp, hãy trao đổi với bác sĩ để được giải thích phù hợp.

Chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi về triệu chứng và khám thực thể. Xét nghiệm máu để đo TSH, FT4 và đôi khi FT3 là bước quan trọng nhất. Kết quả giúp phân biệt với các tình trạng khác như Basedow. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kiểm tra kháng thể chống tuyến giáp. Việc diễn giải kết quả phải dựa trên toàn bộ tình trạng sức khỏe, triệu chứng và tiền sử của bạn. Phạm vi bình thường có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm. Bạn có thể tìm hiểu thêm về xét nghiệm chức năng tuyến giáp để biết ý nghĩa chung của các chỉ số.

Không nên dựa vào triệu chứng đơn lẻ để tự kết luận. Chỉ bác sĩ chuyên khoa mới có thể đánh giá toàn diện.

Điều trị và quá trình hồi phục

Hầu hết trường hợp triệu chứng nhẹ và không cần điều trị đặc hiệu. Bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ. Nếu giai đoạn cường giáp gây khó chịu rõ rệt, thuốc chẹn beta đôi khi được dùng để giảm nhịp tim nhanh. Thuốc kháng giáp thường không hiệu quả trong tình trạng này vì tuyến giáp không thực sự tăng sản xuất hormone mà chỉ giải phóng hormone dự trữ.

Ở giai đoạn suy giáp, nếu triệu chứng ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, bác sĩ có thể chỉ định hormone thay thế tuyến giáp trong một thời gian. Theo MedlinePlus, phần lớn phụ nữ hồi phục chức năng tuyến giáp trong vòng 12 đến 18 tháng. Khoảng 20% đến 30% có thể cần dùng hormone lâu dài hơn nếu suy giáp không hết. Việc dùng thuốc và thời gian sử dụng phải do bác sĩ quyết định, đặc biệt nếu bạn đang cho con bú.

Hầu hết người bị viêm tuyến giáp sau sinh có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh ở lần sau. Tuy nhiên, nguy cơ tái phát khoảng 20% ở những lần mang thai tiếp theo. Bác sĩ thường khuyến nghị theo dõi TSH sau sinh ở những người có tiền sử. Bạn cũng có thể quan tâm đến thông tin về suy giáp trong thai kỳ hoặc cường giáp trong thai kỳ để chuẩn bị tốt hơn nếu có kế hoạch mang thai tiếp.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi kéo dài, thay đổi cân nặng bất thường, tim đập nhanh, hoặc tâm trạng buồn bã sau sinh mà không cải thiện, hãy trao đổi với bác sĩ. Đặc biệt nếu bạn có tiền sử bệnh tuyến giáp hoặc đái tháo đường type 1. Việc kiểm tra sớm giúp phân biệt với các vấn đề khác và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tốt hơn trong giai đoạn làm mẹ. Mục tiêu TSH trong thai kỳ và sau sinh cũng là chủ đề quan trọng mà bạn có thể thảo luận với bác sĩ chuyên khoa.

Viêm tuyến giáp sau sinh thường là tình trạng tạm thời ở nhiều người. Việc theo dõi và hỗ trợ từ đội ngũ y tế giúp hầu hết phụ nữ vượt qua giai đoạn này một cách an toàn. Hãy nhớ rằng thông tin này chỉ mang tính giáo dục. Mọi quyết định về sức khỏe cần dựa trên đánh giá của bác sĩ chuyên khoa nội tiết hoặc sản khoa có kinh nghiệm.