Triệu chứng bệnh mắt do Basedow: Những dấu hiệu cần lưu ý

Bệnh mắt do Basedow có thể làm mắt bạn bị lồi hoặc cảm thấy khó chịu. Bạn có thể thấy mắt đỏ, khô hoặc nhìn đôi. Những dấu hiệu này thường liên quan đến tuyến giáp. Chúng không phải lúc nào cũng nghiêm trọng. Chỉ bác sĩ mới có thể giải thích và đánh giá tình trạng của bạn dựa trên khám lâm sàng.

Bệnh mắt do Basedow, còn được gọi là bệnh mắt Graves hoặc bệnh lý hốc mắt liên quan đến tuyến giáp, là tình trạng các mô và cơ quanh mắt bị viêm và sưng. Tình trạng này thường xuất hiện ở người mắc bệnh Basedow – một dạng cường giáp tự miễn. Không phải ai bị Basedow cũng gặp vấn đề về mắt, và đôi khi các thay đổi ở mắt có thể xuất hiện trước hoặc sau khi tuyến giáp thay đổi chức năng.

Theo Mayo Clinic, khoảng một phần tư số người mắc bệnh Basedow có thể có triệu chứng liên quan đến mắt. Các triệu chứng này xuất phát từ sự tích tụ một số chất trong mô phía sau nhãn cầu, khiến mắt bị đẩy ra phía trước hoặc mi mắt thay đổi vị trí. Việc hiểu rõ các dấu hiệu giúp người bệnh chủ động theo dõi và trao đổi kịp thời với bác sĩ chuyên khoa.

Các triệu chứng thường gặp của bệnh mắt do Basedow

Triệu chứng có thể xuất hiện ở cả hai mắt hoặc chỉ một bên, và mức độ khác nhau giữa từng người. Dưới đây là những dấu hiệu thường được ghi nhận:

• Mắt lồi (proptosis): Nhãn cầu trông như bị đẩy ra phía trước, khiến phần trắng của mắt lộ rõ hơn.
• Cảm giác có cát hoặc dị vật trong mắt: Mắt khô, cộm hoặc khó chịu khi chớp mắt.
• Đỏ mắt hoặc viêm kết mạc: Phần trắng của mắt trở nên đỏ hoặc sưng.
• Mi mắt sưng hoặc co rút: Mi trên hoặc mi dưới không che kín hoàn toàn nhãn cầu, tạo cảm giác mắt “há to”.
• Nhạy cảm với ánh sáng: Khó chịu khi ra nắng hoặc ở nơi có ánh sáng mạnh.
• Nhìn đôi hoặc nhìn mờ: Hình ảnh bị chồng chéo hoặc không rõ ràng do cơ mắt bị ảnh hưởng.
• Đau hoặc áp lực quanh mắt: Cảm giác đau sâu sau nhãn cầu, đặc biệt khi nhìn lên hoặc sang ngang.

Theo Cleveland Clinic, một số người còn gặp chảy nước mắt nhiều, chớp mắt thường xuyên hơn hoặc khó cử động mắt. Trong một số trường hợp hiếm, nếu không được theo dõi, có thể xuất hiện thay đổi thị lực cần được đánh giá y tế ngay.

Dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý

Không phải mọi thay đổi ở mắt đều liên quan đến bệnh Basedow. Tuy nhiên, nếu bạn đã được chẩn đoán cường giáp hoặc có tiền sử bệnh tuyến giáp, việc theo dõi các dấu hiệu sau là hữu ích:

• Mắt không nhắm kín hoàn toàn khi ngủ, dẫn đến khô giác mạc.
• Thị lực giảm đột ngột hoặc xuất hiện điểm mù.
• Đau mắt tăng dần kèm theo sưng mi rõ rệt.
• Nhìn đôi kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Theo Johns Hopkins Medicine, chẩn đoán bệnh mắt do Basedow chủ yếu dựa trên khám lâm sàng bởi bác sĩ nhãn khoa, kết hợp với các xét nghiệm liên quan đến tuyến giáp nếu cần. Các hình ảnh như CT hoặc MRI hốc mắt đôi khi được sử dụng để đánh giá sự thay đổi của cơ và mô quanh mắt.

Ai có nguy cơ cao hơn?

Bệnh mắt do Basedow liên quan chặt chẽ đến cơ chế tự miễn. Hệ miễn dịch sản xuất kháng thể tấn công không chỉ tuyến giáp mà còn cả mô quanh mắt. Một số yếu tố có thể làm tăng khả năng xuất hiện triệu chứng mắt bao gồm:

• Đang mắc hoặc từng mắc bệnh Basedow.
• Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc khói thuốc thụ động – đây là yếu tố được nhiều nghiên cứu ghi nhận làm tăng nguy cơ và kéo dài triệu chứng.
• Giới tính nữ (tuy nhiên ở nam giới triệu chứng đôi khi biểu hiện rõ hơn).
• Có tiền sử điều trị bằng iốt phóng xạ.
• Nồng độ hormone tuyến giáp dao động nhiều.

Theo NHS, khoảng một phần tư người bị cường giáp do Basedow có thể gặp vấn đề về mắt. Việc bỏ thuốc lá được khuyến nghị mạnh mẽ vì có thể giúp giảm nguy cơ tiến triển của các triệu chứng mắt.

Mối liên hệ với chức năng tuyến giáp

Bệnh mắt do Basedow thường đi kèm với bệnh mắt do Basedow trong bối cảnh Basedow, nhưng không phải lúc nào cũng song hành với mức độ cường giáp. Một số người có thể có kháng thể tuyến giáp dương tính nhưng hormone vẫn trong giới hạn bình thường. Việc thực hiện xét nghiệm chức năng tuyến giáp và kiểm tra kháng thể tuyến giáp giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng bệnh.

Trong thực tế lâm sàng tại Việt Nam, các bác sĩ nội tiết thường phối hợp với chuyên khoa mắt để theo dõi bệnh nhân Basedow có biểu hiện mắt. Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 25% bệnh nhân Basedow có thay đổi ở mắt, và việc bỏ thuốc lá được nhấn mạnh để hạn chế biến chứng này.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu nhận thấy bất kỳ thay đổi nào về mắt, đặc biệt khi đã có chẩn đoán bệnh tuyến giáp. Các tình huống cần được đánh giá sớm bao gồm:

• Thị lực giảm rõ hoặc xuất hiện nhìn đôi đột ngột.
• Mắt đau nhiều, đỏ sưng và không giảm sau vài ngày.
• Khó nhắm mắt hoàn toàn, dẫn đến khô và kích ứng kéo dài.

Bác sĩ có thể đề nghị khám chuyên khoa mắt, đánh giá hốc mắt và điều chỉnh điều trị tuyến giáp nếu cần. Thông tin về các phương pháp hỗ trợ và theo dõi có thể được tìm hiểu thêm tại trang điều trị bệnh mắt do Basedow.

Những điều người bệnh có thể chủ động thực hiện

Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, một số thói quen đơn giản có thể giúp giảm khó chịu tại mắt:

• Sử dụng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản khi mắt khô.
• Đeo kính râm bảo vệ khi ra ngoài để hạn chế ánh sáng và gió.
• Nâng cao đầu giường khi ngủ để giảm sưng quanh mắt.
• Tránh môi trường có khói thuốc và ngừng hút thuốc nếu đang hút.

Những biện pháp này chỉ mang tính hỗ trợ chung và không thay thế điều trị chuyên khoa. Mỗi người bệnh cần được bác sĩ đánh giá riêng vì tình trạng mắt có thể thay đổi theo thời gian.

Bệnh mắt do Basedow là một biểu hiện có thể kiểm soát được khi được phát hiện và theo dõi đúng cách. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, kết hợp với sự phối hợp giữa bác sĩ nội tiết và bác sĩ mắt, giúp bảo vệ thị lực và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nếu bạn đang có bất kỳ thay đổi nào về mắt hoặc lo lắng về bệnh Basedow, hãy chủ động đặt lịch khám để được tư vấn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.