Xét nghiệm Thyroglobulin (Tg): Đo chỉ số gì và khi nào cần thực hiện

Xét nghiệm thyroglobulin (Tg) đo lượng protein thyroglobulin trong máu. Protein này được tạo ra bởi tế bào tuyến giáp. Bác sĩ thường dùng xét nghiệm này để theo dõi sau điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa. Kết quả có thể chỉ ra rằng còn mô tuyến giáp hoặc không. Xét nghiệm không dùng để chẩn đoán ung thư. Kết quả luôn cần bác sĩ chuyên khoa giải thích dựa trên toàn bộ tình trạng sức khỏe của bạn.

Thyroglobulin là gì?

Thyroglobulin (viết tắt Tg) là một glycoprotein lớn được tế bào nang tuyến giáp tổng hợp. Trong tuyến giáp, thyroglobulin đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo hormone tuyến giáp T3 và T4. Cơ thể chỉ sản xuất Tg ở mô tuyến giáp. Một lượng nhỏ protein này thường đi vào máu.

Khi tuyến giáp bị kích thích hoặc có tổn thương, lượng Tg giải phóng vào máu có thể tăng. Các tế bào ung thư tuyến giáp thể nhú và thể nang (hai thể phổ biến nhất của ung thư tuyến giáp biệt hóa) cũng tạo ra Tg. Vì vậy, sau khi cắt toàn bộ tuyến giáp, việc theo dõi Tg trở thành công cụ hữu ích để đánh giá còn mô tuyến giáp hay không.

Theo MedlinePlus, xét nghiệm thyroglobulin chủ yếu được dùng như dấu ấn khối u để theo dõi sau điều trị, chứ không phải để chẩn đoán ung thư từ đầu.

Xét nghiệm Tg đo chỉ số gì?

Xét nghiệm máu đo nồng độ thyroglobulin lưu hành trong huyết thanh. Kết quả cho biết lượng protein này có trong máu tại thời điểm lấy mẫu. Vì Tg chỉ được tạo ra bởi tế bào tuyến giáp, sau khi cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp và điều trị iod phóng xạ, nồng độ Tg thường rất thấp hoặc không phát hiện được nếu điều trị thành công.

Xét nghiệm này không đo trực tiếp hormone tuyến giáp. Nó cũng không thay thế các xét nghiệm chức năng tuyến giáp như TSH, FT4 hay FT3. Thay vào đó, Tg giúp bác sĩ theo dõi sự hiện diện của mô tuyến giáp còn sót lại hoặc tái phát sau điều trị ung thư tuyến giáp biệt hóa.

Trong một số trường hợp ít gặp hơn, xét nghiệm có thể hỗ trợ đánh giá các tình trạng tuyến giáp không phải ung thư như viêm tuyến giáp hoặc cường giáp do một số nguyên nhân. Tuy nhiên, vai trò chính vẫn là theo dõi sau điều trị ung thư.

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm Thyroglobulin?

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm Tg trong các tình huống sau:

• Trước khi bắt đầu điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa để có giá trị cơ sở so sánh.
• Khoảng 4–6 tuần sau phẫu thuật cắt tuyến giáp để đánh giá còn mô tuyến giáp hay không.
• Sau điều trị iod phóng xạ để kiểm tra hiệu quả loại bỏ mô còn lại.
• Định kỳ trong quá trình theo dõi dài hạn để phát hiện dấu hiệu tái phát sớm.
• Khi có thay đổi trên siêu âm cổ hoặc các xét nghiệm hình ảnh khác cần làm rõ.

Theo Mayo Clinic, sau phẫu thuật cắt tuyến giáp, xét nghiệm máu đo thyroglobulin giúp kiểm tra xem còn tế bào ung thư hay không và được dùng để theo dõi tái phát trong nhiều năm sau đó.

Xét nghiệm cũng có thể được chỉ định trong một số trường hợp nghi ngờ viêm tuyến giáp hoặc để phân biệt một số dạng cường giáp. Tuy nhiên, đây không phải chỉ định thường quy cho người chỉ có rối loạn chức năng tuyến giáp thông thường. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về theo dõi sau cắt tuyến giáp, có thể đọc thêm bài viết về xét nghiệm thyroglobulin sau cắt tuyến giáp.

Cách thực hiện xét nghiệm

Xét nghiệm Tg được thực hiện bằng cách lấy máu tĩnh mạch ở cánh tay. Quy trình đơn giản và nhanh, thường mất dưới năm phút. Nhân viên y tế dùng kim nhỏ lấy một lượng máu nhỏ vào ống nghiệm. Bạn có thể cảm thấy châm chích nhẹ khi kim đâm vào hoặc rút ra.

Thông thường không cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm. Tuy nhiên, bạn nên thông báo cho bác sĩ về tất cả thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng, đặc biệt là các loại chứa biotin vì có thể ảnh hưởng đến một số phương pháp đo. Trong một số trường hợp theo dõi chuyên sâu, bác sĩ có thể yêu cầu tạm ngưng hormone thay thế tuyến giáp hoặc tiêm TSH tái tổ hợp để kích thích tuyến giáp trước khi lấy máu. Việc này giúp tăng độ nhạy của xét nghiệm.

Rủi ro của xét nghiệm rất thấp. Có thể có vết bầm nhẹ hoặc đau tại chỗ lấy máu, thường hết nhanh.

Ý nghĩa kết quả xét nghiệm

Kết quả xét nghiệm Tg cần được giải thích trong bối cảnh toàn bộ tình trạng của người bệnh. Phạm vi tham chiếu khác nhau giữa các phòng xét nghiệm và phụ thuộc vào phương pháp đo. Do đó, không nên tự so sánh số liệu từ các lần xét nghiệm khác nhau nếu không cùng phương pháp và cùng phòng lab.

Sau khi cắt toàn bộ tuyến giáp và điều trị iod phóng xạ thành công, nồng độ Tg thường rất thấp hoặc không phát hiện được. Nếu kết quả cao hơn mức bình thường so với các lần trước hoặc tăng dần theo thời gian, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm bằng siêu âm cổ hoặc các phương pháp hình ảnh khác. Ngược lại, kết quả thấp và ổn định thường gợi ý ít khả năng còn mô tuyến giáp hoạt động.

Theo American Cancer Society, đo mức thyroglobulin sau điều trị giúp theo dõi, nhưng không dùng để chẩn đoán ung thư tuyến giáp lúc ban đầu. Kết quả tăng sau khi đã thấp có thể chỉ ra rằng cần kiểm tra thêm về khả năng tái phát.

Nếu bạn đang theo dõi và thấy kết quả khác biệt so với các xét nghiệm trước đó, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Không tự đưa ra kết luận dựa trên một lần xét nghiệm duy nhất. Để hiểu rõ hơn về trường hợp Tg cao, bạn có thể tham khảo bài viết chuyên sâu về thyroglobulin cao.

Vai trò của kháng thể anti-thyroglobulin (TgAb)

Khoảng 15–30% người bị ung thư tuyến giáp biệt hóa có kháng thể chống lại thyroglobulin (TgAb) trong máu. Kháng thể này có thể làm nhiễu kết quả xét nghiệm Tg, thường khiến kết quả thấp hơn thực tế khi dùng phương pháp miễn dịch thông thường.

Vì vậy, hầu hết phòng xét nghiệm đều đo TgAb cùng lúc với Tg. Nếu TgAb dương tính, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp đo khác như khối phổ để có kết quả chính xác hơn. Theo dõi xu hướng TgAb theo thời gian đôi khi cũng cung cấp thông tin bổ sung về đáp ứng điều trị.

Việc đo kháng thể tuyến giáp nói chung, bao gồm cả anti-TPO, thường được thực hiện khi nghi ngờ bệnh tự miễn tuyến giáp. Bạn có thể tìm hiểu thêm về nhóm xét nghiệm này tại bài viết kháng thể tuyến giáp.

Liên quan đến các xét nghiệm tuyến giáp khác

Xét nghiệm Tg không đứng một mình. Bác sĩ thường kết hợp với nhiều thông tin khác:

• Nồng độ TSH: TSH cao có thể kích thích sản xuất Tg, vì vậy kết quả Tg cần được xem xét cùng với TSH.
• Siêu âm cổ: Giúp phát hiện hạch hoặc mô còn sót lại mà xét nghiệm máu chưa thể hiện rõ.
• Các xét nghiệm chức năng tuyến giáp như FT4, FT3 khi cần đánh giá tình trạng nội tiết tổng thể.
• Hình ảnh đồng vị iod phóng xạ trong một số trường hợp theo dõi chuyên sâu.

Nếu bạn đang tìm hiểu về bộ xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp nói chung, có thể đọc thêm bài xét nghiệm chức năng tuyến giáp. Đối với người đã phẫu thuật, thông tin về phẫu thuật cắt tuyến giáp cũng giúp hiểu rõ hơn bối cảnh theo dõi sau mổ.

Những lưu ý quan trọng khi theo dõi

Luôn sử dụng cùng một phương pháp xét nghiệm và cùng phòng lab nếu có thể, để so sánh kết quả theo thời gian chính xác hơn. Thay đổi phương pháp có thể làm kết quả khác nhau dù tình trạng thực tế không đổi.

Kết quả Tg bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố: kích thước mô tuyến giáp còn lại, mức TSH, tình trạng kháng thể, và thậm chí một số bệnh lý cấp tính. Vì vậy, một kết quả đơn lẻ không đủ để đưa ra quyết định điều trị.

Bác sĩ sẽ kết hợp kết quả Tg với khám lâm sàng, siêu âm và tiền sử điều trị để đưa ra hướng theo dõi phù hợp. Trong nhiều trường hợp nguy cơ thấp, theo dõi bằng Tg không kích thích (khi đang uống hormone thay thế) kết hợp siêu âm đã đủ.

Những điều cần nhớ khi nhận kết quả

Khi nhận kết quả xét nghiệm Tg, hãy nhớ rằng đây chỉ là một phần thông tin. Kết quả cần được đặt trong toàn bộ bức tranh sức khỏe của bạn. Không nên tự so sánh với số liệu trên mạng hoặc với người khác vì mỗi người có hoàn cảnh điều trị khác nhau.

Nếu kết quả cao hơn mức bình thường hoặc thay đổi so với lần trước, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm cổ hoặc các xét nghiệm bổ sung. Ngược lại, kết quả thấp và ổn định thường mang lại sự yên tâm nhưng vẫn cần theo dõi định kỳ theo lịch của bác sĩ.

Xét nghiệm này không thay thế việc khám và tư vấn y tế. Mọi quyết định về điều trị hoặc thay đổi thuốc đều phải dựa trên đánh giá của bác sĩ có chuyên môn.