Các loại phẫu thuật cắt tuyến giáp

Phẫu thuật cắt tuyến giáp là cách bác sĩ lấy bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp. Có nhiều loại khác nhau tùy theo bệnh. Bác sĩ sẽ chọn loại phù hợp nhất với tình trạng của bạn. Không phải ai cũng cần cắt toàn bộ. Việc này giúp điều trị một số vấn đề về tuyến giáp nhưng cần được bác sĩ chuyên khoa quyết định sau khi khám.

Tuyến giáp là tuyến nội tiết hình bướm nằm ở phía trước cổ, có vai trò sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa năng lượng của cơ thể. Khi tuyến giáp xuất hiện khối u, bướu cổ lớn hoặc hoạt động quá mức không đáp ứng với thuốc, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật. Mục tiêu của phẫu thuật là lấy bỏ phần mô bệnh lý nhưng vẫn bảo vệ các cấu trúc quan trọng xung quanh như dây thần kinh thanh quản và tuyến cận giáp.

Theo Mayo Clinic, phẫu thuật cắt tuyến giáp được thực hiện để điều trị ung thư tuyến giáp, bướu cổ gây chèn ép hoặc cường giáp không kiểm soát được bằng thuốc. Lượng mô cắt bỏ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

Các loại phẫu thuật cắt tuyến giáp chính

Có hai nhóm chính dựa trên phạm vi cắt bỏ: cắt một phần và cắt toàn bộ. Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên kết quả siêu âm, sinh thiết và tình trạng tổng thể của bệnh nhân.

Cắt một thùy tuyến giáp (Lobectomy hoặc Hemithyroidectomy)

Đây là phẫu thuật lấy bỏ một thùy (bên phải hoặc bên trái) của tuyến giáp, đôi khi kèm theo eo tuyến giáp. Phần còn lại vẫn tiếp tục hoạt động và sản xuất hormone. Nhiều người sau mổ loại này không cần uống thuốc thay thế hormone suốt đời.

Phẫu thuật này thường được chỉ định khi nhân tuyến giáp chỉ nằm ở một bên, hoặc khi kết quả sinh thiết chưa rõ ràng và cần lấy mẫu lớn hơn để chẩn đoán. Theo Cleveland Clinic, đây còn được gọi là cắt bán phần hoặc cắt thùy.

Cắt gần toàn bộ tuyến giáp (Near-total hoặc Subtotal thyroidectomy)

Bác sĩ lấy bỏ hầu hết tuyến giáp nhưng để lại một lượng nhỏ mô. Mục đích là giảm nguy cơ tổn thương tuyến cận giáp và dây thần kinh, đồng thời vẫn kiểm soát bệnh. Loại này ít phổ biến hơn so với cắt toàn bộ trong các hướng dẫn hiện nay.

Cắt toàn bộ tuyến giáp (Total thyroidectomy)

Toàn bộ tuyến giáp được lấy bỏ. Sau mổ, cơ thể không còn khả năng sản xuất hormone tuyến giáp nên bệnh nhân cần uống thuốc thay thế hàng ngày, thường là levothyroxine. Phẫu thuật này được ưu tiên khi ung thư tuyến giáp đã lan rộng, bướu cổ đa nhân lớn hoặc bệnh Graves không đáp ứng điều trị khác.

Theo NHS, khi cắt toàn bộ tuyến giáp, bác sĩ cũng có thể lấy một số hạch bạch huyết vùng cổ nếu nghi ngờ ung thư di căn.

Cắt eo tuyến giáp (Isthmusectomy)

Chỉ lấy bỏ phần eo nối hai thùy. Phương pháp này hiếm và chỉ áp dụng khi tổn thương khu trú hoàn toàn ở eo tuyến giáp.

Các cách tiếp cận phẫu thuật

Ngoài phạm vi cắt bỏ, bác sĩ còn lựa chọn đường mổ khác nhau để giảm sẹo và rút ngắn thời gian hồi phục.

• Phẫu thuật mổ mở kinh điển: Rạch da ở giữa cổ, thường nằm trong nếp nhăn tự nhiên. Đây là cách phổ biến nhất, cho phép quan sát trực tiếp toàn bộ tuyến giáp và các cấu trúc lân cận.
• Phẫu thuật nội soi: Sử dụng camera nhỏ và dụng cụ qua các vết rạch nhỏ hơn. Thời gian mổ có thể dài hơn một chút nhưng sẹo nhỏ hơn.
• Phẫu thuật qua đường miệng (transoral): Không để lại sẹo bên ngoài cổ vì tiếp cận từ bên trong miệng. Theo Johns Hopkins Medicine, kỹ thuật này phù hợp với một số trường hợp chọn lọc.

Việc lựa chọn cách tiếp cận phụ thuộc vào kích thước tuyến giáp, vị trí tổn thương, kinh nghiệm phẫu thuật viên và mong muốn của người bệnh về sẹo.

Khi nào bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cắt tuyến giáp?

Phẫu thuật không phải lúc nào cũng là lựa chọn đầu tiên. Nhiều trường hợp cường giáp hoặc nhân lành tính được theo dõi hoặc điều trị bằng thuốc, i-ốt phóng xạ trước. Phẫu thuật thường được cân nhắc khi:

• Nghi ngờ hoặc đã xác định ung thư tuyến giáp.
• Bướu cổ lớn gây khó thở, khó nuốt hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ rõ rệt.
• Nhân tuyến giáp có kết quả sinh thiết không chắc chắn hoặc nghi ngờ ác tính.
• Cường giáp không kiểm soát được bằng thuốc hoặc i-ốt phóng xạ.

Trong mọi trường hợp, bác sĩ sẽ giải thích rõ lý do và các lựa chọn thay thế nếu có.

Những rủi ro có thể gặp phải

Phẫu thuật cắt tuyến giáp nhìn chung an toàn khi được thực hiện bởi đội ngũ có kinh nghiệm. Tuy nhiên, như mọi cuộc mổ, vẫn có một số rủi ro có thể xảy ra. Theo MedlinePlus, các biến chứng có thể bao gồm:

• Chảy máu hoặc tụ máu vùng cổ, đôi khi cần can thiệp lại.
• Tổn thương dây thần kinh thanh quản quặt ngược, gây khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói (thường tạm thời, hiếm khi kéo dài).
• Tổn thương tuyến cận giáp dẫn đến hạ canxi máu, gây tê bì tay chân hoặc co cứng.
• Nhiễm trùng vết mổ (ít gặp).

Nguy cơ cao hơn nếu bệnh nhân đã mổ tuyến giáp trước đó, tuyến giáp rất lớn hoặc ung thư xâm lấn. Bác sĩ sẽ theo dõi sát sao nồng độ canxi và chức năng thanh quản sau mổ.

Sau phẫu thuật cần lưu ý gì?

Hầu hết người bệnh xuất viện trong ngày hoặc sau một đêm theo dõi. Vết mổ thường được đóng bằng chỉ tan hoặc keo y tế. Trong vài tuần đầu, nên tránh nâng vật nặng và các hoạt động gắng sức.

Nếu cắt toàn bộ tuyến giáp, bệnh nhân sẽ bắt đầu dùng hormone thay thế. Liều lượng được điều chỉnh dựa trên xét nghiệm máu định kỳ. Một số người sau cắt một thùy vẫn duy trì chức năng bình thường, nhưng vẫn cần theo dõi định kỳ để phát hiện sớm tình trạng suy giáp nếu có.

Cuộc sống sau mổ có thể trở lại bình thường với sự hỗ trợ của thuốc và theo dõi y tế. Nhiều thông tin hữu ích về cuộc sống sau cắt tuyến giáp và sống không có tuyến giáp giúp người bệnh chuẩn bị tâm lý tốt hơn.

Nếu bạn đang được tư vấn phẫu thuật, hãy hỏi bác sĩ về loại mổ cụ thể, khả năng cần thuốc thay thế, thời gian hồi phục và các dấu hiệu cần tái khám sớm. Quyết định cuối cùng luôn thuộc về bác sĩ chuyên khoa sau khi đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe của bạn.