Bệnh võng mạc đái tháo đường: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Bệnh võng mạc đái tháo đường thường có nghĩa là các mạch máu ở phía sau mắt bị tổn thương do đường huyết cao kéo dài. Bạn có thể không thấy triệu chứng lúc đầu. Chỉ bác sĩ chuyên khoa mắt mới có thể kiểm tra và giải thích tình trạng. Việc kiểm soát đường huyết tốt có thể giúp làm chậm tiến triển của bệnh.

Bệnh võng mạc đái tháo đường là một biến chứng phổ biến của đái tháo đường type 2 cũng như đái tháo đường type 1. Tình trạng này xảy ra khi lượng đường trong máu cao kéo dài làm hỏng các mạch máu nhỏ ở võng mạc – lớp mô nhạy cảm với ánh sáng nằm ở phía sau mắt. Theo thời gian, các mạch máu có thể bị rò rỉ, sưng hoặc tạo ra mạch máu mới bất thường. Điều này có thể ảnh hưởng đến thị lực nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời.

Nhiều người mắc đái tháo đường sống lâu năm vẫn giữ được thị lực tốt nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Việc hiểu rõ bệnh giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ đôi mắt.

Nguyên nhân và các yếu tố làm tăng nguy cơ

Nguyên nhân chính của bệnh võng mạc đái tháo đường là đường huyết cao kéo dài. Khi mức đường huyết duy trì cao hơn mức bình thường trong thời gian dài, thành các mạch máu nhỏ ở võng mạc bị tổn thương dần. Máu và chất lỏng có thể rò rỉ ra ngoài, gây phù nề hoặc thiếu máu nuôi dưỡng võng mạc. Cơ thể đôi khi phản ứng bằng cách tạo ra mạch máu mới, nhưng những mạch này rất dễ vỡ và chảy máu.

Theo Cleveland Clinic, các yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm thời gian mắc đái tháo đường lâu, kiểm soát đường huyết chưa ổn định, huyết áp cao và cholesterol cao. Thai kỳ cũng có thể làm bệnh tiến triển nhanh hơn ở một số phụ nữ.

  • Thời gian mắc đái tháo đường càng lâu thì nguy cơ càng tăng
  • Đường huyết và HbA1c duy trì cao hơn mức bình thường trong thời gian dài
  • Huyết áp cao chưa được kiểm soát tốt
  • Cholesterol máu cao
  • Hút thuốc lá
  • Có các biến chứng khác của đái tháo đường như bệnh thần kinh do đái tháo đường

Không phải ai mắc đái tháo đường cũng bị bệnh võng mạc. Nhiều người kiểm soát tốt vẫn giữ được võng mạc khỏe mạnh qua nhiều năm.

Triệu chứng thường gặp

benh vong mac dai thao duong

Ở giai đoạn đầu, bệnh võng mạc đái tháo đường thường không gây ra triệu chứng rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện khi đi khám mắt định kỳ. Khi bệnh tiến triển, một số dấu hiệu có thể xuất hiện.

  • Nhìn mờ hoặc hình ảnh bị méo
  • Thấy những đốm đen hoặc “ruồi bay” trong tầm nhìn
  • Khó nhìn màu sắc rõ như trước
  • Nhìn kém vào ban đêm
  • Xuất hiện vùng tối hoặc trống trong tầm nhìn
  • Thị lực giảm đột ngột ở một hoặc cả hai mắt

Theo NHS, các triệu chứng này thường xuất hiện dần dần. Nếu bạn đột ngột thấy thị lực giảm mạnh hoặc có nhiều đốm đen, cần đi khám ngay để được đánh giá kịp thời.

Bác sĩ chuyên khoa mắt lưu ý: Ngay cả khi bạn cảm thấy thị lực vẫn bình thường, việc khám đáy mắt định kỳ vẫn rất quan trọng. Nhiều thay đổi trên võng mạc chỉ được phát hiện khi bác sĩ soi đáy mắt hoặc chụp ảnh võng mạc.

Cách chẩn đoán

Chẩn đoán bệnh võng mạc đái tháo đường chủ yếu dựa vào khám mắt chuyên sâu. Bác sĩ sẽ nhỏ thuốc giãn đồng tử để quan sát rõ võng mạc. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp võng mạc (OCT) hoặc chụp mạch huỳnh quang để đánh giá chi tiết hơn tình trạng mạch máu và phù hoàng điểm.

Việc khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các thay đổi, ngay cả khi bạn chưa có triệu chứng. Người mắc đái tháo đường type 1 hoặc type 2 nên trao đổi với bác sĩ về lịch khám mắt phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

Phương pháp điều trị

Điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường tập trung vào hai hướng chính: kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường toàn thân và điều trị tại mắt khi cần thiết. Không có phương pháp nào đảm bảo đảo ngược hoàn toàn tổn thương đã xảy ra, nhưng nhiều người vẫn giữ được thị lực ổn định nếu được theo dõi và điều trị đúng lúc.

Theo Johns Hopkins Medicine, kiểm soát đường huyết, huyết áp và cholesterol là nền tảng quan trọng nhất. Việc duy trì chỉ số HbA1c trong khoảng mục tiêu do bác sĩ đề ra có thể làm chậm tiến triển của bệnh.

Các phương pháp điều trị tại mắt có thể bao gồm:

  • Tiêm thuốc kháng VEGF vào mắt để giảm rò rỉ và ức chế sự phát triển mạch máu mới
  • Laser quang đông võng mạc để làm se các mạch máu bất thường hoặc giảm phù
  • Phẫu thuật cắt dịch kính trong trường hợp có xuất huyết nhiều hoặc bong võng mạc

Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên tình trạng cụ thể của từng người. Không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống mà không có chỉ định.

Cách giảm nguy cơ và bảo vệ thị lực

Bạn có thể làm chậm hoặc giảm nguy cơ tiến triển bệnh võng mạc bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Theo American Diabetes Association, việc duy trì đường huyết ổn định, huyết áp và cholesterol trong tầm kiểm soát đóng vai trò then chốt.

Một số việc bạn có thể thảo luận với bác sĩ:

Người có bệnh tim mạch kèm theo cũng nên chú ý hơn vì bệnh tim và đái tháo đường thường đi cùng nhau và ảnh hưởng đến mạch máu toàn thân, bao gồm cả mắt.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Bạn nên đi khám mắt ngay nếu nhận thấy thị lực thay đổi bất thường, dù chỉ là nhẹ. Đặc biệt cần đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện nhiều đốm đen đột ngột, nhìn mờ nhanh hoặc mất một phần tầm nhìn. Những dấu hiệu này cần được đánh giá y tế kịp thời để tránh ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

Ngay cả khi không có triệu chứng, người mắc đái tháo đường vẫn nên duy trì khám mắt định kỳ. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ can thiệp đúng lúc và bảo vệ thị lực tốt hơn.

Bệnh võng mạc đái tháo đường là tình trạng có thể kiểm soát được ở nhiều người nếu được theo dõi và điều trị đúng cách. Hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ nội tiết và bác sĩ mắt về tình trạng của bạn để có kế hoạch chăm sóc phù hợp nhất.

Các câu hỏi thường gặp

Bệnh võng mạc đái tháo đường có chữa khỏi được không?

Bệnh võng mạc đái tháo đường hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều người vẫn giữ được thị lực ổn định nếu kiểm soát tốt đường huyết và được điều trị kịp thời khi cần. Việc theo dõi định kỳ rất quan trọng.

Tôi bị đái tháo đường nhưng mắt vẫn thấy rõ, có cần khám võng mạc không?

Có. Bệnh võng mạc đái tháo đường thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Chỉ khi khám đáy mắt chuyên sâu bác sĩ mới phát hiện được các thay đổi sớm. Người mắc đái tháo đường nên khám mắt định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đường huyết cao trong bao lâu thì có thể ảnh hưởng đến võng mạc?

Thời gian ảnh hưởng khác nhau ở mỗi người. Một số người có thể xuất hiện thay đổi sau nhiều năm, trong khi người khác xuất hiện sớm hơn nếu đường huyết duy trì cao hơn mức bình thường. Chỉ bác sĩ mới đánh giá được dựa trên tình trạng tổng thể của bạn.

Laser điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường có đau không?

Hầu hết người bệnh chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ trong và sau khi làm laser. Bác sĩ sẽ nhỏ thuốc tê trước khi thực hiện. Cảm giác cụ thể tùy thuộc vào từng người và mức độ điều trị. Bạn nên hỏi bác sĩ trước khi làm thủ thuật.

Tài liệu tham khảo

  1. Cleveland Clinic – Diabetes-Related Retinopathy
  2. NHS – Diabetic retinopathy
  3. Johns Hopkins Medicine – Diabetic Retinopathy
  4. American Diabetes Association – Diabetes-Related Retinopathy
  5. Mayo Clinic – Diabetic retinopathy

🩺 Đã được kiểm duyệt y khoa

Bài viết này đã được kiểm duyệt y khoa bởi BS. Lee (FRACP, MBBS, PhD), bác sĩ chuyên khoa nội tiết, nhằm đảm bảo thông tin chính xác, được cập nhật và dựa trên các bằng chứng khoa học.

Lần cập nhật y khoa gần nhất: 30/09/2026

📤 Chia sẻ bài viết